درگذشت‌. از اين‌رو، متن اسپانيايي‌، صرف نظر از متن عبري آن‌، بايد پيش از آن تاريخ نوشته‌ شده باشد. با اين حال سخت ضد يهودي است‌. متن‌هاي اسپانيايي و عبري هر دو گم شده است‌، ولي منتخبي از متن اسپانيايي آن در قلعه‌ٴ ايمان آلفونسوي اسپانيايي نقل شده است‌.
4. نامه درباب ايمان‌. احتمالاً اندكي پس از تغيير دينش نوشته است و در آن سعي مي‌كند ثابت كند تغيير دينش ناشي از تأثير كواكب بوده است‌. اين نامه سخت موجب خشم يهوديان‌ معاصرش‌، به‌ويژه اسحاق بن پُلقَر و موسي‌بن يوشع ناربُني‌، شد و مباحثاتي كه در گرفت تدريجاً گزندگي بيشتري يافت‌.
5. معلم درستي‌. محاوره‌اي در ده فصل ميان معلم و يك ياغي يهودي‌. معلم دلايل يهوديان را بر ضد مسيحيت رد مي‌كند. تنها ترجمه‌ٴ اسپانيايي آن در دست است‌. اصل عبري آن از سبك‌ اسپانيايي‌اش نمايان است‌.
6. كين‌توزي و بدگويي يهوديان‌. احتمالاً اين كتابي است كه در آن يهوديان را متهم ساخته كه‌ به مسيحيان و نوكيشان مسيحي كه از آيين پيشين خود دست كشيده و به مسيحيت گرويده‌اند در دعاهايشان سب‌ّ و نفرين مي‌فرستند. آلفونسوي يازدهم (شاه كاستيل و لئون 1312 ـ 1350) در ماه‌ فوريه‌ٴ 1336 فرمان داد آن نفرين‌ها بايد حذف شود. كتاب فوق‌الذكر آلفونسوي اسپانيايي را ببينيد.
7. كتاب درباب سعادت حقيقي‌. درباب تعريف از مسيحيت و بر ضد يهود.
8. عرضه‌ٴ حسادت‌ها. دفاع از علم اخترگويي در رد اسحاق بن پُلقَر.
9. ممكن است او موٴلف واقعي (يا ويراستار) ترجمه‌ٴ لاتيني در ردّ يهود سموئيل بن عباس‌ بوده باشد. گفته مي‌شود آن كتاب را آلفونسوس بُنيهومينيس در سال 1339 به لاتيني ترجمه‌ كرده است‌. آيا آلفونسوس بُنيهومينيس و آلفونسوي والادوليدي يك نفرند، يا آلفونسوي دومي‌ تنها كار اولي را تحرير و منتشر كرده است‌؟ در ج 2 (ص 1236) گفته‌ام كه آلفونسوس‌ بنيهومينيس در سال 1346 اسقف مراكش‌(؟) بوده است‌.

داود بن سموئيل كوكبي‌

داود بن سموئيل استلايي (به عبري كوكبي‌). تلمودي لانگدوكي كه در آغاز سده‌ٴ چهاردهم‌ برآمدـ در حدود 1305 در آوينيون بود ـ و در حدود 1340 درگذشت‌. او از شهري به نام استلا برخاست‌، ولي اين نام در فرانسه نامتداول نيست‌.1 معروف‌ترين استلاي ناوار در نزديكي‌ پامپلوناست‌، ولي داود بن سموئيل بايد از استلاي ديگر باشد.


1. يادداشت مربوط به اسحاق استلايي (دوازدهم ـ 2)، رئيس صومعه‌ٴ اتوال در پواتيه را ببينيد.